Gostujuća izložba Gradskog muzeja Umag u Izložbenom prostoru Pomorskog muzeja Piran

Gostujuća izložba Gradskog muzeja Umag u Izložbenom prostoru Pomorskog muzeja Piran

Autorica izložbe: viša kustosica Branka Milošević Zakić, iz Muzeja hrvatskih arheoloških spomenika Split

Otvorenje: Poletna muzejska noć 15.06.2024. u 19:00

Trajanje izložbe: Izložba će biti otvorena do 01.12.2024.

==============

RAZSTAVA/IZLOŽBA / MOSTRA
15.6.2024.
19:00

Gostujoča razstava Mestnega muzeja Umag v Razstavnem prostoru Pomorskega muzeja Piran
Avtorica razstave: višja kustosinja Branka Milošević Zakić, iz Muzeja hrvaških spomenikov Split
Odprtje ob Poletni muzejski noči 15. 06 2024 ob 19,00
Razstava bo na ogled do 1. 12. 2024
TRNKI IN MREŽE – izkoriščanje morja v antiki in zgodnjem srednjem veku
Razstava Trnki in mreže na podlagi dolgoletnih sistematičnih raziskav arheološkega najdišča Sipar obravnava tematiko izkoriščanja morja v antiki in zgodnjem srednjem veku.
Arheološko najdišče Sipar je polotok, v času visoke plime pa otok, velik približno 0,5 ha. Leži na skrajnem severozahodu Istre, 4 km severno od Umaga. Zaščiten je z Zakonom o varstvu in ohranjanju kulturne dediščine Republike Hrvaške (Z-2900).
Med sistematičnimi arheološkimi raziskavami so bili odkriti večplastni ostanki arhitekture in številne premične arheološke najdbe, ki časovno opredeljujejo naselbino na polotoku od 1. stoletja pred našim štetjem do 9. stoletja našega štetja. Najdbe iz 2. do 5. stoletja našega štetja so le posamične in v primerjavi z drugimi najdbami skoraj zanemarljive, zato lahko domnevamo, da polotok v tem času ni bil organizirano poseljen. V teh zgodovinskih obdobjih so nastale številne spremembe v načinu življenja ljudi, spremenile so se njihove življenjske potrebe, kar je sprožilo prilagoditve in spremembe v arhitekturi naselja. Med raziskavo je bilo ugotovljeno, da je vsaj ena izmed teh sprememb nastala z obnovo naselja po uničenju.
Številne arheološke najdbe neizpodbitno dokazujejo, kako zelo so bili prebivalci polotoka Sipar, tega majhnega območja, skoraj v celoti omejenega z morjem, odvisni od morja in ga v največji meri izkoriščali kot vir hrane in surovin. Najdbe, kakršne so trnki, keramične in svinčene ribiške uteži, ki so bile odkrite v vseh kulturnih plasteh na celotnem območju, nam povedo, da je bil ribolov na polotoku, tako gospodarski kot osebni, neprekinjen ves čas bivanja ljudi na njem.
O organizirani proizvodnji škrlata pričajo velike količine najdenih lupin morskih polžev, ki so rabile kot surovina za proizvodnjo škrlata, izjemno dragega barvila za tkanine, ki je imelo družbeno-statusni pomen že v antiki in še dolgo pozneje.
Najdene lupine školjk in polžev, klešče členonožcev in nekaj ribjih kosti s hrustančnim skeletom so nedvomno ostanki prehrane ljudi na polotoku v tem obdobju.
Namen te razstave je na podlagi znanstveno obdelanih arheoloških najdb z najdišča Sipar in drugih zgodovinskih virov vsaj približno pojasniti in prikazati, kako in v kolikšni meri je bila razmeroma majhna človeška skupnost povezana z morjem in kot taka tako delovala stoletja ter se neredko prilagajala dramatičnim zgodovinskim okoliščinam na svetovnem prizorišču Sredozemlja.
Po številu premičnih in nepremičnih arheoloških najdb je najdišče Sipar eno najbogatejših poznoantičnih-zgodnjesrednjeveških najdišč na hrvaškem Jadranu. Sistematične arheološke raziskave še vedno potekajo, financirajo pa jih Ministrstvo za kulturo Republike Hrvaške, Istrska županija in mesto Umag (slike 8, 9 in 10).

Založnik: Pomorski muzej – Museo del mare »Sergej Mašera« Piran- Pirano
Zanj: Franco Juri
Avtorica besedila: Branka Milošević Zakić
Organizatorja: Mestni muzej Umag – Museo civico di Umago
in Pomorski muzej – Museo del mare “Sergej Mašera” Piran- Pirano
Koordinatorki projekta: Biljana Bojić (HR) in Snježana Karinja (SI)
Prevod: Snježana Karinja (slo), Henrik Ciglič (ang), Ivan Markovič (ita)
Lektoriranje: Henrik Ciglič
Razstava je bila realizirana v okviru evropskega projekta Čudesna morska ISTRAživanja (Čudovite morske raziskave) Mestnega muzeja Umag, skozi programe, ki jih vodi Lokalna akcijska skupina v ribištvu Pinna nobilis.

Mreže i Udice- eksploatacija mora od antike do ranog srednjeg vijeka Muzeja grada Umaga gostuje u Pomorskom muzeju Sergej Mašera u Piranu.

Autorica / Autrice: Branka Milošević Zakić, viša kustosica – Muzej hrvatskih arheoloških spomenika Split

Koordinatorice projekta / Coordinatrici del progetto: Biljana Bojić (HR) i/e Snježana Karinja (SI)

→Arheološki lokalitet Sipar nalazi se na sjeverozapadnoj obali hrvatske Istre, na poluotoku veličine oko 0,5 ha, 4 km sjeverno od Umaga. Prva sustavna istraživanja lokaliteta radio je od 1963. do 1966. godine Arheološki muzej Istre u Puli. Nova istraživanja s ciljem zaštite, očuvanja i prezentacije obnovio je Muzej grada Umaga 2013. godine. Od 2016. godine u istraživanjima sudjeluje i Muzej hrvatskih arheoloških spomenika – Split.
U sačuvanim pisanim dokumentima današnji poluotok Sipar se spominje kao Sipparis/Sapparis, Sipiares i Sapara, a na Peutingerovoj karti vrlo je moguće da je označen kao Insula Sepomaia.
Nova arheološka istraživanja potvrdila su da je poluotok naseljen već u kasnorepublikanskom razdoblju, moguće kao jedna od uporišnih točaka za uspostavu mira na istarskom poluotoku nakon histarskih ratova. Uspostavom Rimskog Carstva poluotok gubi svoju vojno-stratešku važnost pa se na ostacima prethodne arhitekture gradi naselje Insula Saepomaia, koje već krajem 1. stoljeća poslije Krista prestaje funkcionirati.
Nakon bizantsko-gotskih ratova na istočnom dijelu poluotoka gradi se ranobizantska utvrda širokih bedema s karakteristično bizantskom pentagonalnom kulom. Na zapadnom i širem dijelu poluotoka, zaštićenog utvrdom, na ostacima arhitekture rimskog naselja Insula Sepomaia tada se razvija kasnoantički i ranosrednjovjekovni civitas Sipparis/Sapparis. Velik broj pokretnih nalaza datiranih od 6. do 8. stoljeća, govori da Sipparis vrhunac svojeg razvoja doseže krajem 6. i tijekom 7. stoljeća nakon čega je razoren i opljačkan. Nalazi datirani u 8. i 9. stojeće pokazuju da se utvrda i porušeno naselje obnavljaju ali i ponovo stradaju kada 876. godine neretvanski knez Domagoj svojom flotom razara gradove duž zapadne obale Istre.

Tema izložbe je da se na temelju znanstveno obrađenih arheoloških nalaza s lokaliteta Sipar i drugih povijesnih izvora približno objasni kako je i u kolikoj mjeri jedna relativno mala ljudska zajednica bila povezana s morem i tako stoljećima funkcionirala prilagođavajući se, ne rijetko i dramatičnim, povijesnim okolnostima na globalnoj pozornici Mediterana.
Brojni arheološki nalazi dokazuju koliko su ljudi živeći na poluotoku, malom prostoru gotovo u potpunosti ograničenim morem, bili ovisni o moru te ga u najvećoj mjeri koristili za transport i trgovinu te kao izvor hrane i sirovina. Nalazi udica, keramičkih i olovnih ribarskih utega pronađeni u svim slojevima širom lokaliteta govore nam da je ribolov na poluotoku, bilo ekonomski bilo za osobne potrebe, bio kontinuiran za sve vrijeme prisustva ljudi na njemu. Pronađene velike količine ljuštura morskih puževa volaka, koji su bili korišteni kao sirovina za proizvodnju purpura, dokazuju proizvodnju ove izuzetno skupocjene boje za tkaninu koja je u doba antike pa i dugo kasnije imala svoj socijalno-statusni značaj. Ljušture morskih školjki i puževa, kliješta zglavkara te nešto ribljih kostiju hrskavičastog skeleta nesumnjivo su ostaci ishrane ljudi na poluotoku toga vremena.

Po količini kako pokretnih tako i nepokretnih arheoloških nalaza lokalitet Sipar jedno je od bogatijih kasnoantičkih – ranosrednjovjekovnih nalazišta na području hrvatskog Jadrana. Sustavna arheološka istraživanja još su u tijeku, a financiraju ih Ministarstvo kulture Republike Hrvatske, Istarska županija i Grad Umag.

Reti e ami

→Il sito archeologico di Sipar si trova sulla costa nordoccidentale dell’Istria croata, su una penisola di circa 0,5 ettari a quattro chilometri a nord di Umago. Le prime ricerche sistematiche del sito furono condotte dal 1963 al 1966 dal Museo Archeologico dell’Istria di Pola. Per proteggere, preservare e presentare il sito, nel 2013 il Museo civico di Umago ha avviato nuove ricerche. Dal 2016, alle ricerche partecipa anche il Museo dei monumenti archeologici croati di Spalato.
Nei documenti scritti superstiti, l’attuale penisola di Sipar viene menzionata come Sipparis/Sapparis, Sipiares e Sapara, e nella Tabula Peutingeriana è verosimilmente contrassegnata come Insula Sepomaia.
Nuove ricerche archeologiche hanno provato che la penisola era abitata già nel tardo periodo repubblicano, probabilmente come una postazione per mantenere la pace nella penisola in seguito alle guerre istriane. Con l’instaurarsi dell’Impero Romano la penisola perse la sua importanza strategico-militare, per cui sui resti dell’architettura precedente crebbe l’insediamento Insula Sepomaia, che cessò di esistere già verso la fine del I secolo d.C.
Dopo le guerre bizantino-gotiche, nella parte orientale della penisola, fu costruita una fortezza paleo-bizantina con ampie mura e una tipica torre pentagonale bizantina. Nella parte occidentale e più ampia della penisola, protetta da una fortificazione, sui resti architettonici dell’insediamento romano Insula Sepomaia si sviluppò la civitas tardoantica e altomedievale Sipparis/Sapparis. Un gran numero di reperti mobili dal VI all’’VIII secolo, indicano che Sipparis raggiunse l’apice del suo sviluppo tra la fine del VI e il VII secolo, per poi essere distrutta e saccheggiata. I reperti risalenti dell’VIII e IX secolo rivelano che la fortezza e l’insediamento in rovina furono ricostruiti, ma anche nuovamente danneggiati, quando nell’876 Domagoj, principe della Narenta, con la sua flotta distrusse le città lungo la costa occidentale dell’Istria.
La mostra si propone di spiegare, sulla base dei reperti archeologico-scientifici rinvenuti nel sito del Sipar e di altre fonti storiche, come e in che misura una comunità umana relativamente piccola fu legata al mare e come funzionò per secoli, adattandosi, spesso anche in circostanze storiche drammatiche su scala mondiale.
Numerosi reperti archeologici testimoniano quanto gli abitanti di questa piccola penisola, un territorio quasi completamente circondato dal mare, dipendevano dal mare e lo utilizzavano nella massima misura possibile per i trasporti e i commerci e lo sfruttavano come fonte di cibo e materia prima. I rinvenimenti di ami, pesi da pesca in ceramica e piombo, trovati in tutti gli strati del sito, ci dicono che la pesca, sia commerciale che privata, si svolse senza tregua lungo la penisola per tutta la durata dell’insediamento umano.
Le grandi quantità di conchiglie di lumache di mare scoperte, erano la materia prima per la produzione dello scarlatto, e testimoniano la produzione di questa estremamente costosa tintura per tessuti, che già nell’antichità e per molto tempo a seguire, fu il simbolo di un elevato stato sociale. Gusci di conchiglie e lumache, tenaglie di artropodi e alcune lische di pesce con scheletro cartilagineo, sono invece i resti dell’alimentazione delle genti della penisola in quel periodo.

Per il numero di reperti archeologici mobili e immobili, il sito di Sipar è uno dei siti tardo antichi e alto medievali più ricchi dell’Adriatico croato. Ricerche archeologiche sistematiche sono tuttora in corso e sono finanziate dal Ministero della Cultura della Repubblica di Croazia, dalla Regione Istriana dalla città di Umago.

Biljana Bojić, viši kustos-restaurator
v.d.ravnateljice

muzej.grada.umaga@pu.t-com.hr
umagmuzej@gmail.com
098 225 892
Trg. Sv. Martina 1
52470 Umag

Gostujuća izložba Gradskog muzeja Umag u Izložbenom prostoru Pomorskog muzeja Piran

Podijeli objavu sa prijateljima:

Facebook

IZ KATEGORIJE:

PRATITE NAS

najnovije objave:

Radio EUROSTAR

Umag - Buje - Novigrad

Umag, Hrvatska
[wpdts-date], [wpdts-time]
Previous slide
Next slide